Deze tekst heb ik gekopiëerd van de site van "De verdwaalde oijenvaar" dit is de Belgische vereniging voor mensen met een onvervulde kinderwens. In Nederland hebben we "Freya" De tekst is gemaakt voor familie/vrienden van mensen met een onvervulde kinderwens. Het geeft de juiste tekst weer. 

Mensen die met een vruchtbaarheidsprobleem worstelen, vinden het soms moeilijk om daarover te praten. Deze tekst wil jou – als vriend of familielid van iemand met een vruchtbaarheidsprobleem – helpen om sommige van hun medische en emotionele problemen beter te begrijpen. De tekst geeft je ook tips over hoe je als vriend of familielid kan helpen.

Medische feiten

Definitie

Algemeen wordt aangenomen dat een koppel vruchtbaarheidsproblemen heeft wanneer er na 12 maanden onbeschermde en regelmatige sexuele activiteit geen zwangerschap wordt vastgesteld.

Ongeveer 15 % van de koppels

die de juiste leeftijd hebben om kinderen te krijgen, heeft een vruchtbaarheidsprobleem.

Vind je dat moeilijk te geloven? Dat is net omdat de meesten onder hen er liever niet over praten.

Onvruchtbaarheid is niet alleen een vrouwelijk probleem.

Bij ongeveer 40% van de onvruchtbare koppels, ligt het probleem bij de man, bij ongeveer 40 % is dat bij de vrouw. Voor de overige 20%, is het een probleem bij beiden, of is de oorzaak ongekend.

Er zijn veel verschillende oorzaken

Enkele vaak voorkomende problemen zijn: gebrekkige productie van sperma of eicellen, problemen met de eileiders of de baarmoeder, endometriose, frequente miskramen, slechte spermakwaliteit, hormonaal onevenwicht of immuniteitsafwijking bij zowel mannen als vrouwen…

Er zijn veel verschillende behandelingen

Enkele vaak voorkomende behandelingen zijn:

• medicatie om de productie van eicellen te bevorderen, of, minder gebruikelijk, om het volume of de kwaliteit van sperma te verbeteren,
• chirurgische ingrepen op de eileiders;
• inseminatie van de vrouw met sperma van haar man of donorsperma,

• In Vitro Fertilisatie (IVF) en gerelateerde behandelingen zoals ICSI.

Sommige mensen proberen natuurlijke behandelingen zoals kruiden, acupunctuur en meditatie.

Vruchtbaarheidsbehandelingen zijn niet voor iedereen succesvol.

Mensen die niet met vruchtbaarheidsproblemen geconfronteerd worden, leven vaak met de misvatting dat de medische wetenschap tegenwoordig iedereen kan helpen. Dat is niet zo. Sommige koppels zullen ervoor kiezen om een gezin te stichten via adoptie. Andere koppels zullen kinderloos blijven.

“Ga eens op reis” of “ontspan je wat meer”

Bij 80% van de koppels is er een bewezen medische oorzaak voor de onvruchtbaarheid. Voor de koppels waarvoor er geen aantoonbare oorzaak wordt gevonden (overklaarde onvruchtbaarheid), weten we alleen met zekerheid dat de medische wetenschap nog geen oorzaak kan vinden.

Er is geen bewijs dat stress een oorzaak zou zijn van onvruchtbaarheid. Er is echter genoeg bewijs dat onvruchtbaarheid wel stress veroorzaakt! Lees hier meer hierover.

Adoptie

Je hebt vast al wel eens gehoord van een koppel (misschien ken je er zelfs één), dat jaren onvruchtbaar was, en toch zwanger raakte nadat het een kindje had geadopteerd. Er wordt wel eens gezegd dat dit gebeurt omdat het koppel “er nu niet meer aan denkt”. Onderzoek heeft echter uitgewezen dat koppels die niet adopteren évenveel kans hebben om na een aantal jaar toch zwanger te raken, als koppels die wel adopteren. Dit valt te verklaren door het feit dat een klein percentage koppels met vruchtbaarheidsproblemen na enkele jaren toch zwanger weet te geraken. We horen echter waarschijnlijk alleen maar de verhalen van de koppels die intussen een kind adopteerden.

Emotionele feiten

1. Vruchtbaarheidsproblemen hebben een zeer zware impact en ontwrichtend effect op iemands leven.

Het verlies van je vruchtbaarheid – de droom een gezin te hebben – staat heel dicht bij het verlies van een geliefde. De depressie die een onvruchtbaar koppel doormaakt, kan jaren duren.

Voor de meeste mensen is een gezin hebben gewoon een normaal onderdeel van hun leven: je gaat naar school, je trouwt en krijgt kinderen, je spendeert vele jaren van je leven aan het opvoeden van die kinderen, je gaat op pensioen en ziet je kleinkinderen opgroeien. Om die droom aan diggelen te zien, is een heel vernietigende ervaring. We leven in een wereld waarin de meeste mensen die droom in vervulling zien gaan, en dus worden mensen met vruchtbaarheidsproblemen voortdurend geconfronteerd met beelden van kinderen en gezinnen, als pijnlijke herinneringen aan wat ze zelf niet hebben. Hun vrienden en familieleden krijgen meestal net dàn een baby, wanneer zij met het besef worstelen dat het voor hen niet kan.

Misschien zal je op een gegeven moment aan een vriend of familielid moeten vertellen dat er in z’n omgeving een baby verwacht wordt, misschien ben je wel zelf zwanger. Je zal je er waarschijnlijk niet lekker bij voelen en dat is voor hem of haar niet anders. Wat kan je doen? Stel het nieuws niet te lang uit of probeer het niet te verstoppen, maar vertel het hem of haar zo voorzichtig mogelijk. Liefst op een moment waarop je alleen bent, en zeker niet in gezelschap. Of misschien schrijf je liever een brief. Hou er rekening mee dat het nieuws van die zwangerschap je vriend of familielid zal kwetsen, en dat z’n reactie misschien vreemd of onaangenaam zal zijn voor jou.

2. Vruchtbaarheidsproblemen worden soms aangevoeld als het ultieme verlies van controle

Een vruchtbaarheidsprobleem betekent dat je je controle verliest over je voortplantingstoekomst. Het leven van mensen met fertiliteitsproblemen wordt vaak geregeerd door medische onderzoeken, behandelingscycli die door een kliniek uitgestippeld worden, ze onderwerpen hun sexleven en intieme organen aan een diepgaand onderzoek. Er wordt hen verteld wanneer ze sex moeten hebben en wanneer niet, wanneer ze moeten ejaculeren in een plastic bekertje, of ze moeten zich laten screenen door een overheidsinstantie om na te gaan of ze wel waardige ouders zouden zijn (in het geval ze willen adopteren). Dit is een vreselijk verlies van controle of grip op hun leven. Ze worden soms enorm boos, en werken die boosheid uit op het dichtstbijzijnde doelwit.

3. Mensen met vruchtbaarheidsproblemen vergelijken de emotionele “pieken en dalen” van hun leven met een roetsjbaan

Je weet hoe het met een roetsjbaan gaat: hoe hoger je klimt, hoe erger de helse rit naar beneden. Soms vergelijken mensen met fertiliteitsproblemen hun ervaringen met een roetsjbaan. Ze worden helemaal meegesleept naar een piek van optimisme wanneer ze met een behandeling starten, of een nieuw actieplan ondernemen (bv. door een adoptieprocedure te starten). Ze beginnen te fantaseren over een wieg, een doopfeest… Dan komt de realiteit hard aan. Ze hebben alweer geen geluk: daar zijn de maandstonden terug, of de behandeling doet het niet, of het adoptiebureau stelt prangende, ontnuchterende vragen. Hun gevoelens zijn fragiel en ze bereiken het emotionele “dal” met een harde klap.

4. Iedereen gaat anders om met de emotionele impact van vruchtbaarheidsproblemen, maar er zijn toch enkele gemeenschappelijke thema’s

Depressie: Het is normaal als mensen zich depressief voelen omwille van hun vruchtbaarheidsprobleem, en het is normaal dat ze soms het contact met andere mensen willen vermijden.

Vermijden: Wees niet verbaasd of beledigd als je vriend of familielid geen tijd met jou wil doorbrengen. Als je een jong gezin hebt, of je bent zwanger, dan kan het gewoon te pijnlijk zijn om met jouw vruchtbaarheid geconfronteerd te worden. Misschien hebben ze gewoon tijd nodig en willen ze even met rust gelaten worden.

Familiemomenten zoals Kerstmis, Moederdag of Vaderdag, en doopvieringen kunnen heel moeilijke momenten zijn, aangezien ze omringd worden door de gezinnen van anderen. Misschien voelen ze zich verplicht om te komen, ook al voelen ze zich daar niet goed bij. Je doet er echter geen goed aan ze niet uit te nodigen. Laat hen gewoon de vrije keuze: laat hen weten dat je hen graag zou zien, maar dat je het ook begrijpt als ze liever niet komen. Ze moeten weten dat je er om geeft, en misschien nemen ze dan makkelijker je uitnodiging aan.

Probeer vooral de contacten niet te verbreken, ook al heb je hen voor een heel lange tijd niet meer gezien.

Geheim: Sommige mensen houden hun vruchtbaarheidsprobleem angstvallig geheim, zelfs ten opzichte van familieleden. Anderen verkiezen om het alleen te vertellen aan enkele goede vrienden. Misschien doen ze dit omdat ze vrezen dat mensen verkeerde conclusies zullen trekken (ze doen “het” niet goed), of iets verkeerds zullen zeggen (“leen mijn echtgenoot maar voor een nachtje, ik hoef maar naar hem te kijken en ik ben al zwanger”), of dat ze zich in het nauw gedreven zullen voelen. Anderen vinden dan weer dat het een heel persoonlijk gebeuren is en dat er niemand anders z’n neus moet in stoppen. Nog anderen zijn te kwetsbaar en gevoelig om erover te praten. Als je vriend of familielid z’n geheim wil bewaren, moet je die keuze respecteren.

5. Wat kan ik doen om mijn vriend/familielid te steunen?

Er gewoon zijn. Misschien zijn er momenten waarop je vriend/familielid je niet wenst te zien, maar laat gewoon weten dat je er wil zijn als hij/zij er klaar voor is.

Luisteren. Het meest waardevolle geschenk dat je kan geven is je aandacht. Spijtig genoeg is er niets dat je kan zeggen dat de situatie makkelijker zal maken, dus probeer liever geen advies te geven of gerust te stellen. Het kan dus heel moeilijk zijn om troostende woorden te vinden. Toch zullen goedbedoelde commentaren hen soms nog triester maken: “Ik begrijp hoe je je voelt” (en dat doe je niet), of “wel, je hebt tenminste al meer geluk dan.. (maar ze voelen dat helemaal niet zo aan), of “je moet je zo niet voelen” (maar dat doen ze toch). Het is beter om te beamen dat ze slecht nieuws hebben gekregen. Een eenvoudig “Ik heb van je nieuws gehoord en ik vind het heel erg spijtig voor je” kan onstelbaar veel troost bieden.

Soms krijgen onvruchtbare mensen de goede raad om toch “gewoon” een kind te adopteren, en dat advies vinden ze soms heel frustrerend. Velen hebben al aan deze optie gedacht, maar ook adoptie is een moeilijk proces, zowel emotioneel als financieel. Het is niet zo “gewoon”.

Probeer niet te oordelen. Je vriend of familielid zal misschien dingen doen die irrationeel zijn of in jouw ogen zelfs stom. Bijvoorbeeld beslissen ze om met een behandeling te stoppen, als ze die nog hadden kunnen verlengen, of weten ze maar van geen ophouden, ook al is het al duidelijk dat de behandeling niet zal werken. Of ze beslissen om te adopteren in plaats van IVF of donorinseminatie te proberen.

Vruchtbaarheidsproblemen maken enorm intense gevoelens wakker bij mensen. Denk eraan dat jij deze gevoelens nooit zelf hebt ervaren. Je vriend of familielid vindt misschien dat IVF een enorme emotionele belasting vormt, of hij/zij wil absoluut doorgaan met een onsuccesvolle behandeling om toch het gevoel te krijgen écht alles gedaan te hebben wat kon. Of misschien beslissen ze te stoppen omwille van financiële beperkingen of omwille van de effecten op hun relatie. Hun gevoelens over hun probleem kunnen jouw verstand te boven gaan, dus tracht niet te oordelen. Ze proberen gewoon te doen wat goed is voor hen.

Misschien hoor je hen heel boos praten over vruchtbare mensen, en dat kan voor jou dan weer schokkend zijn, bv. “Soms, als ik een zwangere vrouw zie op straat, heb ik zin om haar te schoppen”; “Als ik nog eens een volumewagen vol kinderen zie, rij ik er recht op in, en zal die zelfvoldane grijns van die vader z’n gezicht wel verdwijnen” Dit is normaal verdriet en jaloezie en het is goed om erover te praten. Soms kan het helpen om die dingen te voelen, maar dat betekent natuurlijk nog niet dat ze het ook werkelijk willen doen!

Professionele hulp. Je kan aanraden om professionele hulp te zoeken als hun verdriet of depressie het gedurende een lange tijd onmogelijk maakt om goed te functioneren. Het is normaal dat je vriend of familielid met een onvervulde kinderwens door een periode van depressie en rouw gaat.

Maar als het echt heel lang begint te duren en hun gewone leven en relaties er beginnen onder te lijden, dan is het misschien tijd om de hulp van een professionele begeleider te zoeken. Het personeel van de vruchtbaarheidskliniek waar je vriend in behandeling is, kan je verwijzen naar de juiste mensen of.